Xóa dấu chân kỹ thuật số (Digital Footprint) khỏi các công cụ tìm kiếm

Muốn xóa dấu chân kỹ thuật số khỏi công cụ tìm kiếm, bạn cần làm theo đúng thứ tự: gỡ hoặc sửa nội dung tại nơi nó được đăng, sau đó yêu cầu công cụ tìm kiếm cập nhật hoặc gỡ kết quả đã lỗi thời, và cuối cùng dùng các kênh gỡ bỏ thông tin cá nhân mà Google và các nền tảng cung cấp. Công cụ tìm kiếm chỉ là tấm gương phản chiếu Internet; nếu trang gốc còn đó, kết quả có thể quay lại. Bài viết hướng dẫn quy trình từng bước, các công cụ có thể dùng và cách hạn chế dấu vết mới.

Dấu chân kỹ thuật số gồm những gì

Dấu chân kỹ thuật số là mọi thông tin về bạn tồn tại trên mạng, chia làm hai loại:

• Chủ động: những gì bạn tự đăng như bài viết mạng xã hội, bình luận diễn đàn, ảnh, hồ sơ trên trang tuyển dụng, đánh giá sản phẩm.
• Bị động: thông tin người khác đăng về bạn hoặc thu thập ngầm, chẳng hạn danh sách trúng tuyển, bài báo, trang tổng hợp thông tin, dữ liệu rò rỉ.

Bước đầu tiên là biết mình đang để lại những gì.

Bước 1: Kiểm kê bằng cách tự tìm kiếm

1. Tìm tên đầy đủ của bạn trong dấu ngoặc kép, kết hợp với thành phố, trường học, nơi làm việc.
2. Tìm số điện thoại, địa chỉ email, tên đăng nhập quen dùng.
3. Dùng tìm kiếm hình ảnh ngược với ảnh đại diện để xem ảnh xuất hiện ở đâu.
4. Tìm trên nhiều công cụ: Google, Bing, Cốc Cốc, vì chỉ mục khác nhau.
5. Ghi lại từng kết quả vào bảng: đường dẫn, loại thông tin, ai kiểm soát trang, mức độ nhạy cảm.

Dùng chế độ ẩn danh hoặc đăng xuất tài khoản khi tìm để kết quả không bị cá nhân hóa.

Bước 2: Xử lý tận gốc những gì bạn kiểm soát

Tài khoản mạng xã hội

• Đặt bài đăng cũ về chế độ riêng tư hoặc bạn bè; nhiều nền tảng có công cụ giới hạn hàng loạt bài đăng cũ.
• Tắt tùy chọn cho phép công cụ tìm kiếm liên kết tới trang cá nhân.
• Xóa ảnh, thông tin trường học, số điện thoại khỏi phần giới thiệu công khai.

Tài khoản cũ không còn dùng

Diễn đàn thời sinh viên, blog cũ, trang mua bán: đăng nhập và xóa tài khoản hoặc xóa nội dung. Nếu quên mật khẩu, dùng khôi phục qua email. Xóa tài khoản cũ còn giảm rủi ro bị lộ dữ liệu khi dịch vụ đó bị tấn công; bạn có thể kiểm tra email của mình trong các vụ rò rỉ để phát hiện các tài khoản đã bị lộ.

Biệt danh dùng chung

Nếu một nickname dẫn ngược về tên thật, cân nhắc đổi tên hiển thị ở các nền tảng ít quan trọng. Với hoạt động giải trí, hãy tách danh tính như hướng dẫn trong bài ẩn danh khi giải trí trực tuyến.

Bước 3: Yêu cầu bên thứ ba gỡ nội dung

Với nội dung người khác đăng, hãy liên hệ trực tiếp quản trị trang qua email liên hệ, biểu mẫu hỗ trợ hoặc chức năng báo cáo. Một yêu cầu lịch sự, nêu rõ đường dẫn, thông tin cần gỡ và lý do (ví dụ thông tin cá nhân không cần thiết, nội dung đã lỗi thời) thường hiệu quả hơn bạn nghĩ. Với nội dung vi phạm như ảnh nhạy cảm đăng không có sự đồng ý, mạo danh, đe dọa, hãy dùng kênh báo cáo vi phạm của nền tảng và cân nhắc trình báo cơ quan chức năng.

Bước 4: Dùng công cụ của công cụ tìm kiếm

Cần lưu ý: gỡ khỏi kết quả tìm kiếm không xóa trang gốc. Người biết đường dẫn vẫn truy cập được, và công cụ tìm kiếm khác có thể vẫn hiển thị.

Ở Liên minh châu Âu, người dùng còn có thể yêu cầu gỡ kết quả theo quyền được xóa của GDPR. Nếu muốn hiểu khung pháp lý này, có thể đọc thêm về quyền được lãng quên trên Internet.

Bước 5: Các trang tổng hợp thông tin cá nhân

Ở một số nước, các trang "tìm người" thu gom hồ sơ công khai và bán lại. Đa số có quy trình yêu cầu gỡ (opt-out), dù thường rườm rà. Ở Việt Nam, dạng phổ biến hơn là các trang sao chép thông tin doanh nghiệp, danh bạ, hoặc danh sách bị rò rỉ. Với trang có địa chỉ liên hệ, hãy gửi yêu cầu gỡ; với trang ẩn danh không phản hồi, tập trung vào yêu cầu công cụ tìm kiếm gỡ kết quả chứa thông tin cá nhân.

Ngăn dấu vết mới hình thành

• Trước khi đăng, tự hỏi: mình có ổn nếu nội dung này xuất hiện trên Google sau năm năm không?
• Dùng email phụ khi đăng ký dịch vụ không quan trọng.
• Tắt định vị trong ảnh trước khi chia sẻ, kiểm tra siêu dữ liệu.
• Hạn chế quyền ứng dụng và theo dõi quảng cáo trên điện thoại như hướng dẫn tại bài chặn theo dõi quảng cáo trên smartphone.
• Đặt cảnh báo tìm kiếm với tên của bạn để biết khi có nội dung mới.

Kỳ vọng thực tế

Xóa sạch hoàn toàn dấu chân kỹ thuật số gần như không thể, nhất là với thông tin đã lan rộng hoặc bị lưu trữ trên các trang lưu trữ web. Mục tiêu khả thi là đẩy thông tin nhạy cảm ra khỏi các kết quả dễ thấy, giảm lượng dữ liệu có thể ghép thành hồ sơ về bạn, và kiểm soát tốt những gì xuất hiện từ nay về sau. Hãy lặp lại việc kiểm kê vài tháng một lần; quá trình này dễ hơn nhiều sau lần dọn dẹp đầu tiên.