Trình duyệt Tor hoạt động như thế nào và có an toàn không?

Trình duyệt Tor hoạt động bằng cách chuyển lưu lượng qua ba máy chủ trung gian được mã hóa nhiều lớp, che địa chỉ IP thật của bạn khỏi trang web và che nội dung, đích đến khỏi nhà mạng. Về câu hỏi có an toàn không: Tor Browser là công cụ được thiết kế kỹ và được cộng đồng bảo mật kiểm chứng lâu năm, an toàn cho mục đích bảo vệ quyền riêng tư khi dùng đúng cách. Nó không an toàn tuyệt đối, và phần lớn rủi ro đến từ thói quen của người dùng chứ không từ công nghệ. Bài viết này giải thích ngắn gọn cơ chế, sau đó tập trung vào các rủi ro thực tế và cách dùng an toàn.

Tóm tắt cơ chế trong ba câu

Tor Browser chọn ba nút trong mạng Tor, mã hóa dữ liệu ba lớp và gửi qua chuỗi nút đó. Nút đầu biết bạn là ai nhưng không biết bạn đi đâu, nút cuối biết đích đến nhưng không biết bạn là ai. Trình duyệt còn được chỉnh sửa để mọi người dùng trông giống nhau, chống theo dõi bằng cookie và dấu vân tay. Phần giải thích chi tiết về cách xây mạch và bóc lớp mã hóa có trong bài định tuyến củ hành là gì.

Tor bảo vệ bạn trước những gì

• Nhà mạng và Wi-Fi công cộng: không thấy trang bạn truy cập, chỉ thấy bạn dùng Tor (hoặc không thấy cả điều đó nếu dùng cầu nối).
• Trang web: không biết địa chỉ IP thật, không theo dõi được bạn bằng cookie qua các phiên.
• Mạng quảng cáo: khó liên kết hoạt động giữa các trang vì mỗi trang dùng mạch riêng và dữ liệu bị xóa khi đóng trình duyệt.
• Kiểm duyệt: giúp truy cập thông tin ở nơi bị chặn.

Tor không bảo vệ bạn trước những gì

• Thông tin bạn tự cung cấp: đăng nhập tài khoản thật, điền tên, email cá nhân.
• Mã độc trên máy tính: nếu máy đã nhiễm phần mềm gián điệp, nó thấy mọi thứ trước khi dữ liệu vào Tor.
• Tệp tải về: mở tài liệu PDF, Word tải qua Tor bằng phần mềm bên ngoài khi đang trực tuyến có thể khiến phần mềm đó kết nối trực tiếp, làm lộ IP.
• Nút ra nghe lén: trang không dùng HTTPS có thể bị đọc hoặc sửa nội dung ở nút ra.
• Đối thủ quan sát được cả hai đầu: có thể dùng phân tích thời gian để liên kết.

Tor có hợp pháp không

Ở phần lớn quốc gia, sử dụng Tor là hợp pháp; nhiều nhà báo, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và người dùng phổ thông dùng nó hằng ngày. Một số nước hạn chế hoặc chặn Tor. Dù ở đâu, hành vi phạm pháp thực hiện qua Tor vẫn là phạm pháp. Hãy tìm hiểu quy định nơi bạn sinh sống. Ngoài ra, một số dịch vụ trực tuyến chặn hoặc yêu cầu xác minh thêm với địa chỉ IP của nút ra vì từng bị lạm dụng.

Những sai lầm làm mất tác dụng của Tor

Cài thêm tiện ích mở rộng

Mỗi tiện ích làm trình duyệt của bạn khác đi so với số đông, giúp kỹ thuật nhận diện vân tay trình duyệt dễ phân biệt bạn. Tiện ích còn có thể rò rỉ dữ liệu.

Phóng to cửa sổ

Tor Browser làm tròn kích thước vùng hiển thị theo các mức cố định. Phóng to hết màn hình có thể tiết lộ độ phân giải thật.

Dùng Tor để đăng nhập tài khoản cá nhân rồi làm việc ẩn danh trong cùng phiên

Các hoạt động sẽ bị liên kết với nhau. Hãy dùng nút "New Identity" hoặc khởi động lại trình duyệt giữa các hoạt động khác nhau.

Bật lại JavaScript ở mức nguy hiểm khi không cần

Tor Browser có ba mức bảo mật: Standard, Safer, Safest. Mức cao hơn tắt JavaScript trên trang không dùng HTTPS hoặc tắt hoàn toàn, giảm bề mặt tấn công. Khi truy cập trang lạ, nên dùng mức Safer hoặc Safest.

Chạy BitTorrent qua Tor

Ứng dụng torrent thường bỏ qua cấu hình proxy và gửi IP thật trong giao thức, vừa làm lộ danh tính vừa gây quá tải cho mạng.

Tải Tor Browser từ nguồn không chính thức

Bản giả mạo có thể chứa mã độc. Chỉ tải từ trang chính thức của Tor Project hoặc kho ứng dụng chính thức.

Danh sách kiểm tra để dùng Tor an toàn

1. Tải và cập nhật Tor Browser từ nguồn chính thức; bật tự cập nhật.
2. Giữ cấu hình mặc định, không cài tiện ích.
3. Chọn mức bảo mật phù hợp, tăng lên Safest khi truy cập trang không quen.
4. Chỉ dùng trang HTTPS; Tor Browser có chế độ chỉ HTTPS.
5. Không mở tài liệu tải về khi đang trực tuyến; nếu cần, mở trong máy ảo không có mạng hoặc dùng Tails.
6. Tách danh tính: không trộn hoạt động gắn với tên thật và hoạt động ẩn danh.
7. Dùng cầu nối nếu không muốn nhà mạng biết bạn dùng Tor hoặc khi Tor bị chặn.

Khi nào nên chọn Tor, khi nào chỉ cần VPN

Phân tích chi tiết về VPN từ góc độ niềm tin có ở bài VPN và Proxy cho quyền riêng tư. Nếu cần mức bảo vệ cao hơn cho cả hệ điều hành, hãy tìm hiểu hệ điều hành Tails chạy từ USB.

Tor trên điện thoại

Tor Browser có phiên bản chính thức cho Android. Trên iOS, Tor Project khuyến nghị trình duyệt Onion Browser do bên thứ ba phát triển, nhưng do giới hạn của nền tảng iOS, mức bảo vệ không hoàn toàn tương đương bản máy tính. Trên điện thoại, nên chú ý thêm quyền của các ứng dụng khác vì chúng không đi qua Tor.

Tóm lại, Tor an toàn ở mức đủ tốt cho đa số nhu cầu riêng tư, với điều kiện bạn hiểu nó bảo vệ gì, không bảo vệ gì và giữ kỷ luật khi sử dụng.